Plantaardig verven

Bientje Doornbos

Al vele eeuwen verven de mensen hun textiel met plantaardige verfstoffen. En door de eeuwen heen is ook gebleken dat deze verfstoffen niet kunnen worden verslagen door de chemische, alhoewel dat niet door iedereen wordt geloofd.

In het scala van natuurlijke (plantaardige of dierlijke) verfstoffen zitten kleurstoffen die uitstekend de kleur behouden bij inwerking van licht (door Lydie Nencki de “grands teints” genoemd). Sommige verfstoffen voor de kleurechtheid waarvan je je hand in het vuur zou steken zijn soms helaas niet goed houdbaar en worden “petits teints” genoemd. Daarover is in de lezing meer verteld, en ook over de toepassingen ervan in het moderne leven.

Een paar eenvoudige receptjes

Neem bij alle kleurstoffen 400% verfstof t.o.v. het te verven materiaal, dus 400 gram op 100 gram wol of zijde. Er moet zoveel water in het verfbad zijn, dat de wol kan “zwemmen”. Gebruik bij het verven alleen roestvrijstalen of geëmailleerde pannen.

Oranje/geel

  • Uienschillen (rode/gele): 400 gram op 100 gram wol of zijde. In deze tijd of iets eerder worden bij de boeren uien geoogst. In hun schuren liggen zakken vol uienschillen voor het oprapen.

Heldergeel

  • Berkenblad, dat nu aan het vallen is: ook 400 gram op 100 gram wol of zijde.

Bruin

  • In oktober bij de eerste grote herfststormen vallen de walnoten van de bomen. Zoek daarvan de groene of soms al donkerbruine bolsters; die bevattenzeer veel houdbare kleurstof.

Werkwijze

Voorbereiding:

  • De wol of zijde wegen en voorbeitsen met 20% aluin (20 gram op 100 gram wol of zijde).
  • De aluin oplossen in wat heet water en in een pan met water van 80-90 ºC doen.
  • De wol en zijde natmaken en aan het beitsbad toevoegen. Dit ongeveer een half uur op 90 ºC houden.

Voorbereiding plantaardige verfstoffen

  • De plantaardige verfstoffen per kleur in een pan doen, opkoken als een soepje en ca. 1 uur laten trekken of een nacht laten staan.
  • De ‘soep’ zeven

Verven

  • Het gebeitste materiaal bij de gezeefde verf doen en weer tot 90 ºC verwarmen
  • Dit alles ongeveer drie kwartier laten trekken (hoe langer en hoe heter, hoe harder het materiaal wordt)

Nabewerking

  • Wol / zijde in het verfbad laten afkoelen
  • Spoelen met handwarm water en bij de eerste 2 spoelbeurten een scheut keukenazijn toevoegen. Dit is om de kleur te fixeren.
  • Daarna spoelen tot het materiaal niet meer afgeeft , en vervolgens drogen.